Self-Preferencing

Self-preferencing vindt plaats wanneer een digitaal platform of poortwachter zijn eigen diensten, producten of inhoud een betere behandeling geeft dan vergelijkbare aanbiedingen van concurrenten. Dit kan gebeuren door betere rankings in zoekresultaten, preferentiële plaatsing in aanbevelingen of exclusieve toegang tot functies. Hoewel het oorspronkelijk een mededingingsrechtelijk concept was, is het nu relevant voor transparantie van politieke advertenties, waarbij platforms bepaalde politieke inhoud kunnen bevoordelen.

Rechtsgrondslag

Self-preferencing wordt primair gereguleerd door de Digital Markets Act (DMA) in plaats van door de verordening inzake politieke advertenties:

"De poortwachter behandelt diensten en producten die door de poortwachter zelf of door een derde die tot dezelfde onderneming behoort, worden aangeboden, bij de rangschikking niet gunstiger dan vergelijkbare diensten of producten van derden, en de poortwachter past eerlijke en niet-discriminerende voorwaarden toe op een dergelijke rangschikking."

— Artikel 6, lid 5, Verordening (EU) 2022/1925 (Digital Markets Act)

Waarom het belangrijk is

Self-preferencing is van belang in de context van politieke advertenties omdat platforms die als poortwachters onder de DMA zijn aangewezen, hun eigen politieke inhoud of diensten niet oneerlijk mogen bevoordelen boven die van anderen. Dit is met name belangrijk tijdens verkiezingsperiodes wanneer gelijke toegang tot publiek cruciaal is voor democratische processen.

Voor aanbieders van diensten voor politieke advertenties helpt het begrijpen van de self-preferencing-regels om naleving te waarborgen bij het opereren op grote platforms. Uitgevers en sponsors moeten zich ervan bewust zijn dat poortwachters geen voorkeursbehandeling mogen geven aan politieke advertenties op basis van zakelijke relaties of bedrijfsaffiliaties, waardoor een gelijk speelveld voor alle politieke actoren wordt gewaarborgd.

Hoewel Verordening 2024/900 zich richt op transparantie en targeting, moeten platforms die onderworpen zijn aan zowel de DMA als de verordening inzake politieke advertenties ervoor zorgen dat hun rangschikkings- en aanbevelingssystemen geen oneerlijke voordelen creëren die de verkiezingsrechtvaardigheid kunnen ondermijnen. Deze kruising tussen mededingingsregels en democratische integriteit wordt steeds belangrijker naarmate digitale platforms een grotere rol spelen in politieke campagnes.

Belangrijkste punten

• Self-preferencing wordt primair aangepakt door de DMA voor aangewezen poortwachters, niet rechtstreeks door Verordening 2024/900
• Het verbiedt platforms om hun eigen diensten of producten betere rankings of zichtbaarheid te geven dan concurrenten
• Bij politieke advertenties voorkomt dit dat platforms bepaalde politieke inhoud oneerlijk bevoordelen op basis van zakelijke relaties
• Poortwachters moeten eerlijke en niet-discriminerende voorwaarden toepassen op rangschikking en aanbevelingen
• Overtredingen kunnen resulteren in boetes tot 10% van de wereldwijde jaaromzet onder de DMA
• Het beginsel ondersteunt verkiezingsrechtvaardigheid door gelijke toegang tot platformpubliek voor alle politieke actoren te waarborgen

Self-Preferencing vs. Targeting

Self-preferencing en targeting zijn verschillende concepten die vaak worden verward in discussies over politieke advertenties. Self-preferencing verwijst naar een platform dat oneerlijk voordeel geeft aan zijn eigen diensten of geaffilieerde inhoud in rankings en aanbevelingen. Targeting verwijst naar het richten van politieke advertenties op specifieke doelgroepen op basis van persoonsgegevens of andere criteria.

Terwijl self-preferencing gaat over wie voorkeursbehandeling krijgt op een platform (de eigen diensten van het platform versus derden), gaat targeting over welke gebruikers specifieke advertenties zien. Een platform zou zich kunnen bezighouden met self-preferencing door zijn eigen politieke inhoud hoger te rangschikken, terwijl targeting bepaalt welke gebruikers in welke groepen een bepaalde politieke advertentie zien. Beide roepen zorgen op over rechtvaardigheid, maar zij opereren op verschillende niveaus van het advertentie-ecosysteem en worden gereguleerd door verschillende bepalingen.

Gerelateerde termen

• Poortwachter — Grote platforms die onderworpen zijn aan de self-preferencing-regels van de Digital Markets Act
• Uitgever — Entiteit die politieke advertenties toont, mogelijk onderworpen aan self-preferencing-verplichtingen
• Aanbieder van diensten voor politieke advertenties — Dienstverleners die zich moeten houden aan non-discriminatieregels
• Sponsor — Entiteit die betaalt voor politieke advertenties die kan worden getroffen door self-preferencing-praktijken
• Targeting — Techniek voor het richten van advertenties op specifieke doelgroepen, onderscheiden van self-preferencing
• Onlineplatform — Digitale dienst die zich kan bezighouden met rangschikkings- en aanbevelingsactiviteiten
• Politieke actor — Entiteiten wier inhoud eerlijke behandeling op platforms moet krijgen
• Kernplatformdienst — Diensten die onderworpen zijn aan DMA-verplichtingen inclusief self-preferencing-verboden
• Aanbevelingssysteem — Algoritmisch systeem dat zich niet mag bezighouden met oneerlijke self-preferencing
• Dark Patterns — Manipulatieve ontwerppraktijken die verwant zijn aan maar onderscheiden zijn van self-preferencing