Risicobeperking

Risicobeperking verwijst naar de acties en maatregelen die aanbieders van kernplatformdiensten nemen om geïdentificeerde systeemrisico's die verkiezingsprocessen, grondrechten of het publieke debat kunnen schaden, te verminderen of te elimineren. Krachtens de Digital Services Act moeten zeer grote onlineplatforms (VLOP's) en zeer grote onlinezoekmachines (VLOSE's) potentiële risico's identificeren en redelijke, evenredige en doeltreffende maatregelen implementeren om deze aan te pakken.

Wettelijke grondslag

"Aanbieders van zeer grote onlineplatforms en van zeer grote onlinezoekmachines nemen redelijke, evenredige en doeltreffende beperkende maatregelen, toegesneden op de specifieke systeemrisico's die overeenkomstig artikel 34 zijn geïdentificeerd, met bijzondere aandacht voor de gevolgen van dergelijke maatregelen voor de grondrechten."

— Artikel 35, lid 1, Verordening (EU) 2022/2065 (Digital Services Act)

De Commissie kan ook richtsnoeren uitvaardigen over specifieke risicomatigende maatregelen, zoals uiteengezet in artikel 35, lid 3, van de Digital Services Act, met name voor risico's die verkiezingsprocessen beïnvloeden.

Waarom het belangrijk is

Risicobeperking staat centraal in de bescherming van democratie en grondrechten in de digitale omgeving. VLOP's en VLOSE's moeten feitelijke of te verwachten negatieve effecten op het maatschappelijke debat, verkiezingsprocessen, volksgezondheid, minderjarigen en andere gebieden van publieke belangstelling beoordelen en aanpakken. Zonder doeltreffende beperking kunnen platforms illegale inhoud, desinformatie en buitenlandse informatiebemiddeling versterken.

De verplichting geldt specifiek voor aangewezen platforms en zoekmachines met meer dan 45 miljoen maandelijks actieve gebruikers in de EU. Deze aanbieders moeten hun maatregelen afstemmen op de specifieke risico's die hun diensten met zich meebrengen, rekening houdend met factoren zoals algoritmische versterking, capaciteit voor inhoudsmoderatie en het ontwerp van hun aanbevelingssystemen.

Tijdens verkiezingsperioden wordt risicobeperking bijzonder cruciaal. Aanbieders dienen versterkte maatregelen te implementeren zoals toegewijde monitoringteams, verbeterde partnerschappen met factcheckers, transparante beleidslijnen voor politieke advertenties en crisisbeheersingmechanismen om de integriteit van verkiezingen en referenda te beschermen.

Kernpunten

Op maat gemaakte aanpak: Beperkende maatregelen moeten specifiek zijn voor de risico's die in de risicobeoordeling van elke aanbieder zijn geïdentificeerd, geen generieke nalevingsacties.
Evenredigheid: Maatregelen moeten een evenwicht vinden tussen doeltreffendheid en eerbiediging van grondrechten, waaronder vrijheid van meningsuiting en privacy.
Verkiezingsfocus: Speciale maatregelen zijn vaak nodig tijdens pre-electorale, electorale en post-electorale perioden om verhoogde risico's aan te pakken.
Meerdere instrumenten: Doeltreffende beperking combineert doorgaans inhoudsmoderatie, algoritmische aanpassingen, gebruikersvoorlichting, transparantie-instrumenten en samenwerking met autoriteiten en factcheckers.
Voortdurende verbetering: Aanbieders moeten maatregelen aanpassen op basis van audits, feedback van toezichthouders en evoluerende bedreigingen zoals generatieve AI-inhoud.
Documentatie: Alle beperkende maatregelen moeten worden gedocumenteerd en jaarlijks worden gerapporteerd, waarbij onafhankelijke audits hun doeltreffendheid verifiëren.

Risicobeperking vs. risicobeoordeling

Risicobeoordeling is het proces van het identificeren en analyseren van potentiële systeemrisico's die voortvloeien uit het ontwerp, de functie of het gebruik van een platform. Risicobeperking is de daaropvolgende stap: het implementeren van concrete maatregelen om die geïdentificeerde risico's aan te pakken. Beoordeling is diagnostisch; beperking is prescriptief.

Bijvoorbeeld, een risicobeoordeling kan vaststellen dat een aanbevelingssysteem verkiezingsdesinformatie versterkt. De overeenkomstige risicobeperking kan het aanpassen van algoritmische parameters omvatten, gebruikers alternatieve rangschikkingsopties bieden, samenwerken met factcheckers, of waarschuwingslabels implementeren op niet-geverifieerde verkiezingsclaims.

Beide processen zijn verplicht krachtens artikel 34 (beoordeling) en artikel 35 (beperking) van de Digital Services Act en moeten ten minste jaarlijks of wanneer zich significante veranderingen voordoen, worden uitgevoerd.

Gerelateerde termen

Systeemrisico
Risicobeoordeling
Zeer groot onlineplatform (VLOP)
Zeer grote onlinezoekmachine (VLOSE)
Coördinator voor digitale diensten
Aanbevelingssysteem
Inhoudsmoderatie
Crisisbeheersingmechanisme
Verkiezingsproces
Grondrechten

Ja. Als EU-verordening is de TTPA rechtstreeks van toepassing in alle lidstaten zonder dat nationale omzetting vereist is. Lidstaten hoeven alleen bevoegde autoriteiten aan te wijzen en sancties vast te stellen.

Transparantievereisten zorgen ervoor dat alle politieke actoren onder dezelfde regels opereren. Kiezers kunnen zien wie over middelen beschikt en hoe deze worden ingezet, wat eerlijke concurrentie ondersteunt.

Transparantie bouwt vertrouwen op door kiezers te laten zien dat politieke actoren openlijk opereren. Verborgen financiering of targeting ondermijnt het vertrouwen in democratische processen.

Door duidelijke etikettering en toegankelijke transparantie-informatie te vereisen, helpt de TTPA mensen politieke advertenties te herkennen en te begrijpen wie hen probeert te beïnvloeden.

Politieke reclame omvat elke betaalde boodschap die een politieke actor promoot, stemgedrag beïnvloedt, de uitkomst van verkiezingen of referenda beïnvloedt, of wetgevings- of regelgevingsprocessen beïnvloedt. Het omvat ook alle reclame door of namens een politieke actor.

Nee. De TTPA heeft geen invloed op nationale regels over de inhoud van politieke advertenties, campagnefinanciering, verkiezingsperioden of algemene verboden op politieke reclame. Het voegt transparantievereisten toe bovenop bestaande nationale wetgeving.

De officiële naam is Verordening (EU) 2024/900 van het Europees Parlement en de Raad betreffende de transparantie en targeting van politieke advertenties. Deze werd gepubliceerd op 20 maart 2024.

Ja. De TTPA is van toepassing op alle politieke reclame, zowel online als offline, met inbegrip van gedrukte media, reclameborden, tv, radio en digitale kanalen. De targetingregels in hoofdstuk III zijn alleen van toepassing op onlinereclame.