Onlineplatform
Een onlineplatform is een hostingdienst die op verzoek van gebruikers informatie opslaat en aan het publiek verspreidt. Voorbeelden zijn sociale medianetwerken, videodelingsites, onlinemarktplaatsen en app-stores. Volgens EU-wetgeving hebben onlineplatforms specifieke transparantie- en moderatieverplichtingen, met name wanneer zij politieke reclame faciliteren.
Rechtsgrondslag
"Onlineplatform" betekent een aanbieder van een hostingdienst die op verzoek van een afnemer van de dienst informatie opslaat en aan het publiek verspreidt; hieronder vallen niet diensten waarbij de verspreiding aan het publiek een ondergeschikte en louter ondersteunende functie is die intrinsiek verbonden is met een andere dienst.
— Artikel 3(j), Verordening (EU) 2022/2065 (Wet inzake digitale diensten)
De Wet inzake digitale diensten (DSA) stelt deze definitie vast, die ook van toepassing is in het kader van de Verordening inzake politieke reclame (EU 2024/900).
Waarom het van belang is
Onlineplatforms staan centraal in de verspreiding van politieke reclame in de EU. Wanneer een platform politieke advertenties publiceert—hetzij via betaalde berichten, gesponsorde inhoud of versterkte berichten—wordt het een uitgever van diensten voor politieke reclame krachtens Verordening 2024/900. Dit activeert transparantieverplichtingen, waaronder duidelijke etikettering van advertenties, het verstrekken van transparantiemeldingen en het onderhouden van toegankelijke rapportagekanalen voor mogelijke inbreuken.
Voor platforms die politieke advertenties hosten, vereist de verordening dat gebruikers politieke inhoud gemakkelijk kunnen identificeren, kunnen begrijpen wie ervoor heeft betaald en ontbrekende of onjuiste etiketten kunnen melden. Zeer grote onlineplatforms (VLOP's) met meer dan 45 miljoen maandelijkse gebruikers in de EU hebben aanvullende verplichtingen krachtens de DSA, waaronder systemische risicobeoordelingen voor verkiezingsprocessen en versterkte inhoudsmoderatie tijdens verkiezingsperioden.
De rol van het platform is cruciaal: het bepaalt welke inhoud burgers bereikt, hoe deze wordt gerangschikt en aanbevolen, en of gebruikers politieke beïnvloeding kunnen onderscheiden van organische inhoud. Deze poortwachtersfuncties maken transparantieregels essentieel voor eerlijke verkiezingen en geïnformeerde democratische participatie.
Belangrijkste punten
- Onlineplatforms slaan door gebruikers gegenereerde informatie op en verspreiden deze aan het publiek, waardoor zij zich onderscheiden van eenvoudige hostingproviders of telecommunicatiediensten
- Uitgevers van politieke reclame moeten ervoor zorgen dat advertenties duidelijk zijn geëtiketteerd en transparantie-informatie verstrekken (sponsor, bereik, targetingcriteria) die voor gebruikers toegankelijk is
- Rapportagekanalen voor ontbrekende of onjuiste etiketten moeten gratis en gemakkelijk toegankelijk zijn voor elke gebruiker of belanghebbende
- DSA-verplichtingen zijn van toepassing op alle onlineplatforms, met strengere regels voor zeer grote platforms tijdens verkiezingsperioden
- Grensoverschrijdende dienstverlening betekent dat platforms die buiten de EU zijn gevestigd, onder de regeling vallen als zij diensten aan EU-gebruikers aanbieden
- Niet elke dienst komt in aanmerking: commentaarsecties in kranten of louter ondersteunende functies kunnen worden uitgesloten als de verspreiding ondergeschikt is en intrinsiek verbonden is met een andere dienst
Onlineplatform vs. hostingdienst
Alle onlineplatforms zijn hostingdiensten, maar niet alle hostingdiensten zijn onlineplatforms. Het belangrijkste verschil is publieke verspreiding: een onlineplatform verspreidt actief opgeslagen informatie aan het publiek, terwijl een basishostingdienst alleen gegevens opslaat zonder deze publiekelijk toegankelijk te maken.
Cloudopslag voor privédocumenten is bijvoorbeeld hosting maar geen platform. Een sociaal medianetwerk waar gebruikers inhoud plaatsen die voor anderen zichtbaar is, is een onlineplatform. Dit onderscheid is van belang omdat onlineplatforms transparantieverplichtingen hebben voor politieke reclame, terwijl pure hostingproviders deze doorgaans niet hebben.
Vergelijkingstabel:
| Kenmerk | Onlineplatform | Alleen hostingdienst |
|---|---|---|
| Publieke verspreiding | Ja, faciliteert actief | Nee, of louter ondersteunend |
| Etikettering politieke advertenties vereist | Ja, bij publicatie van advertenties | Over het algemeen nee |
| Gebruikersgerichte transparantie | Vereist door DSA | Beperkte verplichtingen |
| Voorbeelden | Facebook, YouTube, X (Twitter) | Cloudopslag, privéfilehosting |