Profilering (politieke reclame)
Profilering in politieke reclame betekent het gebruik van geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens om iemands politieke opvattingen, voorkeuren of gedrag te evalueren, analyseren of voorspellen. Het wordt vaak gebruikt om te bepalen welke politieke advertenties aan iemand worden getoond of om politieke boodschappen te personaliseren. Volgens het EU-recht gelden voor profilering ten behoeve van politieke reclame strikte beperkingen ter bescherming van privacy en eerlijkheid bij verkiezingen.
Wettelijke grondslag
"De verwerking van persoonsgegevens waaruit politieke opvattingen blijken, is verboden."
— Artikel 9, lid 1, Verordening (EU) 2016/679 (AVG)
De AVG definieert profilering als:
"elke vorm van geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens waarbij persoonsgegevens worden gebruikt om bepaalde persoonlijke aspecten van een natuurlijke persoon te evalueren, met name om aspecten te analyseren of te voorspellen met betrekking tot de arbeidsprestaties, economische situatie, gezondheid, persoonlijke voorkeuren, interesses, betrouwbaarheid, gedrag, locatie of verplaatsingen van die natuurlijke persoon."
— Artikel 4, lid 4, Verordening (EU) 2016/679
Verordening 2024/900 betreffende politieke reclame beperkt het gebruik van profilering en targetingtechnieken op basis van persoonsgegevens, met name wanneer bijzondere categorieën van gegevens (zoals politieke opvattingen) in het geding zijn.
Waarom het belangrijk is
Profilering in politieke reclame heeft gevolgen voor kiezers, politieke actoren en platforms. Wanneer aanbieders van politieke advertentiediensten profilering gebruiken, moeten zij voldoen aan strikte regels voor gegevensbescherming uit hoofde van de AVG en de verordening betreffende politieke reclame. Dit betekent dat zij niet vrijelijk gegevens over iemands politieke opvattingen, etniciteit, religie of gezondheid mogen gebruiken om politieke advertenties te targeten.
Voor kiezers kan profilering betekenen dat zij zeer gepersonaliseerde politieke boodschappen ontvangen die bedoeld zijn om hun stem te beïnvloeden. Hoewel dit campagnes kan helpen om geïnteresseerde kiezers te bereiken, roept het ook zorgen op over manipulatie, discriminatie en het ontstaan van "filterbubbels" waarin mensen alleen boodschappen zien die bestaande opvattingen versterken. Transparantie is essentieel zodat kiezers begrijpen wanneer en waarom zij worden getarget.
Platforms en advertentiediensten moeten ervoor zorgen dat profilering voor politieke reclame alleen plaatsvindt met uitdrukkelijke toestemming en onder rechtmatige voorwaarden. De verordening vereist duidelijke informatie over targetingtechnieken en verbiedt bepaald gebruik van persoonsgegevens, met name bijzondere categorieën van gegevens, ter bescherming van de integriteit van verkiezingen en de privacy van individuen.
Belangrijkste punten
- Profilering maakt gebruik van geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens om politieke voorkeuren, opvattingen of gedrag te voorspellen of analyseren
- Volgens artikel 9 AVG zijn politieke opvattingen "bijzondere categorieën" van gegevens met extra bescherming—verwerking is in beginsel verboden
- Profilering voor politieke reclame vereist uitdrukkelijke toestemming en moet voldoen aan strikte wettelijke voorwaarden
- Verordening 2024/900 beperkt targeting en advertentieleveringstechnieken op basis van persoonsgegevens, met name voor online politieke advertenties
- Kiezers hebben het recht te weten wanneer profilering wordt gebruikt, welke gegevens worden verwerkt en hoe beslissingen worden genomen
- Platforms moeten transparantie bieden over targetingparameters en gebruikers de mogelijkheid bieden om zich af te melden of niet-geprofileerde inhoud te zien
Profilering versus targeting
Profilering en targeting zijn nauw verwant maar niet identiek. Profilering is de geautomatiseerde analyse van persoonsgegevens om iemands kenmerken, voorkeuren of gedrag te voorspellen of evalueren. Targeting is het richten van een politieke advertentie op een specifieke persoon of groep, waarbij al dan niet gebruik wordt gemaakt van profilering.
U kunt een advertentie targeten zonder profilering—bijvoorbeeld door deze te tonen aan alle gebruikers in een geografisch gebied. Maar profilering wordt vaak gebruikt om preciezere targeting mogelijk te maken, zoals het tonen van een advertentie alleen aan gebruikers van wie wordt voorspeld dat zij bepaalde politieke opvattingen hebben. Volgens Verordening 2024/900 gelden voor targeting en advertentieleveringstechnieken die afhankelijk zijn van persoonsgegevens strikte regels, en profilering voor politieke doeleinden is bijzonder beperkt omdat het bijzondere categorieën van gegevens betreft.
| Aspect | Profilering | Targeting |
|---|---|---|
| Definitie | Geautomatiseerde analyse van persoonsgegevens om gedrag of voorkeuren te voorspellen | Het richten van advertenties op specifieke personen of groepen |
| Vereist persoonsgegevens? | Ja, per definitie | Niet altijd (bijv. geografische targeting) |
| Wettelijke grondslag | AVG artikel 4, lid 4, artikel 9, artikel 22 | Verordening 2024/900 hoofdstuk III |
| Voornaamste zorg | Privacy, manipulatie, geautomatiseerde besluitvorming | Eerlijkheid, transparantie, misbruik van gegevens |