Profilowanie (reklama polityczna)
Profilowanie w reklamie politycznej oznacza wykorzystanie zautomatyzowanego przetwarzania danych osobowych w celu oceny, analizy lub przewidywania poglądów politycznych, preferencji lub zachowania danej osoby. Jest często stosowane w celu decydowania, które reklamy polityczne wyświetlić danej osobie lub w celu personalizacji komunikatów politycznych. Zgodnie z prawem UE profilowanie w celach reklamy politycznej podlega ścisłym ograniczeniom w celu ochrony prywatności i uczciwości wyborów.
Podstawa prawna
„Zabrania się przetwarzania danych osobowych ujawniających poglądy polityczne."
— art. 9 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2016/679 (RODO)
RODO definiuje profilowanie jako:
„dowolną formę zautomatyzowanego przetwarzania danych osobowych, które polega na wykorzystaniu danych osobowych do oceny niektórych czynników osobowych osoby fizycznej, w szczególności do analizy lub prognozy aspektów dotyczących efektów pracy tej osoby fizycznej, jej sytuacji ekonomicznej, zdrowia, osobistych preferencji, zainteresowań, wiarygodności, zachowania, lokalizacji lub przemieszczania się."
— art. 4 pkt 4 rozporządzenia (UE) 2016/679
Rozporządzenie 2024/900 w sprawie reklamy politycznej ogranicza wykorzystanie technik profilowania i targetowania opartych na danych osobowych, szczególnie gdy w grę wchodzą szczególne kategorie danych (takie jak poglądy polityczne).
Dlaczego to jest ważne
Profilowanie w reklamie politycznej wpływa na wyborców, podmioty polityczne i platformy. Gdy dostawcy usług w zakresie reklamy politycznej stosują profilowanie, muszą przestrzegać ścisłych zasad ochrony danych wynikających z RODO i rozporządzenia w sprawie reklamy politycznej. Oznacza to, że nie mogą swobodnie wykorzystywać danych dotyczących poglądów politycznych, pochodzenia etnicznego, wyznania lub stanu zdrowia danej osoby w celu kierowania reklam politycznych.
Dla wyborców profilowanie może oznaczać otrzymywanie wysoce spersonalizowanych komunikatów politycznych zaprojektowanych w celu wpłynięcia na ich głos. Chociaż może to pomóc kampaniom dotrzeć do zainteresowanych wyborców, budzi również obawy dotyczące manipulacji, dyskryminacji i tworzenia „baniek filtrujących", w których ludzie widzą wyłącznie komunikaty wzmacniające istniejące poglądy. Przejrzystość jest niezbędna, aby wyborcy rozumieli, kiedy i dlaczego są targetowani.
Platformy i usługi reklamowe muszą zapewnić, że profilowanie w celach reklamy politycznej odbywa się wyłącznie za wyraźną zgodą i na zgodnych z prawem warunkach. Rozporządzenie wymaga jasnych informacji na temat technik targetowania i zakazuje niektórych sposobów wykorzystania danych osobowych, zwłaszcza danych szczególnych kategorii, w celu ochrony integralności wyborów i prywatności osób fizycznych.
Kluczowe punkty
- Profilowanie wykorzystuje zautomatyzowane przetwarzanie danych osobowych w celu przewidywania lub analizy preferencji, poglądów lub zachowań politycznych
- Zgodnie z art. 9 RODO poglądy polityczne są danymi „szczególnej kategorii" z dodatkową ochroną — przetwarzanie jest zasadniczo zakazane
- Profilowanie w celach reklamy politycznej wymaga wyraźnej zgody i musi spełniać ścisłe warunki prawne
- Rozporządzenie 2024/900 ogranicza techniki targetowania i dostarczania reklam oparte na danych osobowych, szczególnie w przypadku reklam politycznych online
- Wyborcy mają prawo wiedzieć, kiedy stosowane jest profilowanie, jakie dane są przetwarzane i w jaki sposób podejmowane są decyzje
- Platformy muszą zapewniać przejrzystość parametrów targetowania i umożliwiać użytkownikom rezygnację lub przeglądanie treści nieprofilowanych
Profilowanie a targetowanie
Profilowanie i targetowanie są ze sobą ściśle powiązane, ale nie są tożsame. Profilowanie to zautomatyzowana analiza danych osobowych w celu przewidywania lub oceny cech, preferencji lub zachowania danej osoby. Targetowanie to akt kierowania reklamy politycznej do konkretnej osoby lub grupy, który może, ale nie musi wykorzystywać profilowania.
Można targetować reklamę bez profilowania — na przykład poprzez wyświetlanie jej wszystkim użytkownikom w określonym obszarze geograficznym. Jednak profilowanie jest często wykorzystywane w celu umożliwienia bardziej precyzyjnego targetowania, takiego jak wyświetlanie reklamy tylko użytkownikom, którzy prawdopodobnie wyznają określone poglądy polityczne. Zgodnie z rozporządzeniem 2024/900 techniki targetowania i dostarczania reklam oparte na danych osobowych podlegają ścisłym zasadom, a profilowanie w celach politycznych jest szczególnie ograniczone, ponieważ obejmuje dane szczególnej kategorii.
| Aspekt | Profilowanie | Targetowanie |
|---|---|---|
| Definicja | Zautomatyzowana analiza danych osobowych w celu przewidywania zachowania lub preferencji | Kierowanie reklam do konkretnych osób lub grup |
| Wymaga danych osobowych? | Tak, z definicji | Nie zawsze (np. targetowanie geograficzne) |
| Podstawa prawna | Art. 4 pkt 4, art. 9, art. 22 RODO | Rozdział III rozporządzenia 2024/900 |
| Główne obawy | Prywatność, manipulacja, zautomatyzowane podejmowanie decyzji | Uczciwość, przejrzystość, nadużywanie danych |